آذر وطن| ساز قوپوز، سال‌هاست که تاریخ یک سرزمین را روایت می‌کند، هر زخمه بر سیم‌های آن، گاه قصه‌ای از مردانگی و وطن‌پرستی است و گاه روایتی از رنج مردمی که در سخت‌ترین روزها پای سرزمینشان ایستاده‌اند.

در آذربایجان، ساز آشیقی بخشی از هویت مردم است، سازی که صدای فرهنگ، حماسه، مقاومت و حقیقت را از نسل‌های گذشته به امروز رسانده است.

در روزهایی که مفهوم وطن و ایستادگی بیش از همیشه به روایت نیاز دارد، به سراغ آشیق سیروس کیانی یکی از هنرمندان صنعت و هنر عاشیق تبریز رفتیم تا از رسالت ساز و آشیق در پاسداری از هویت، روایت حماسه‌های مردم آذربایجان و دفاع از ایران بگوید، روایتی که در آن، ساز صدایی است که قرار است در برابر فراموشی بایستد و نغمه وطن را خاموش‌نشدنی نگه دارد.

• حماسه وطن بر تارهای ساز آشیقی می تپد

آشیق سیروس کیانی در گفتگوی اختصاصی با آذر وطن با اشاره به رسالت هنر در روزهای مقاومت می‌گوید: اگر ساز قوپوز زبان داشت، از مردانگی، وطن‌پرستی و حماسه مردمان آذربایجان روایت می‌کرد، چراکه این ساز قرن‌هاست صدای حقیقت، مردم و مقاومت این سرزمین بوده است و اگر ساز عاشیقی زبان داشت و می‌توانست سخن بگوید، از تبریز می‌گفت، از شهری که مرکز مردمان ترک‌زبان و یکی از خاستگاه‌های مهم فرهنگ آذربایجان است.

• قوپوز، پژواک وطن‌پرستی و مردانگی آذربایجان است

او اظهار می کند: اگر سیم‌های قوپوز روی سینه آشیق با یکدیگر برخورد می‌کردند و ساز به سخن درمی‌آمد، از حزن و اندوه، اما در کنار آن از وطن‌پرستی، مردانگی و قهرمانی مردمان این سرزمین می‌گفت.

این هنرمند موسیقی آشیقی ادامه می‌دهد: در گذشته، در خاک وطنمان تبریز، پدرمان ستارخان از این شهر به پا خواست و برای آزادسازی ایران از دست متجاوزان مبارزه کرد و ساز آشیق نیز با زبان خود خاطرات قهرمانی مردم آذربایجان را روایت می‌کند.

کیانی می‌افزاید: قوپوز می‌تواند از هویت خود سخن بگوید، خواستگاه موسیقی آشیقی مناطق آذربایجان شرقی و غربی، منطقه قره‌داغ و تبریز است و برای هنرمندان، تبریز جایگاهی ویژه دارد و وقتی یک هنرمند عاشیق از تبریز به شهر دیگری سفر می‌کند، در حقیقت بخشی از فرهنگ و هویت این شهر را با خود می‌برد.

وطنین عشقینده، یوردوم عشقینده آلیشیب اودلارا، یاناسیام من سوروشساز اصلیمی، بیلسز ذاتیمی شانلی تبریزی مین بالاسیام من

• قوپوز، شناسنامه‌ای بر سینه مردم آذربایجان است

او تصریح می‌کند: ساز قوپوز بر سینه آشیق از طریقت، معرفت، شریعت و حقیقت سخن می‌گوید و هنرمند عاشیق در وهله نخست باید درد مردم را بشناسد، به حرف آنان گوش دهد و نیازها و مشکلاتشان را بفهمد.

این هنرمند موسیقی آشیقی می‌گوید: عاشیق باید درد مردم خودش را احساس کند و برای حل مشکلات آنان قدم بردارد، او باید صدای مردم را به گوش بزرگان برساند، چراکه عاشیق فقط خواننده یا نوازنده نیست، بلکه روایتگر دردهای مردم و زبان جامعه خود است.

ائلین دردین چکن عاشیق

حقیقته یول آخدارار

اورک دردین سازا دییر

دئیه دئیه تئل آخدارار

زیروه لردن ایلهام آلار

مردی دئیر، مردی دالار

عمان دولدورماز آدالار

او دا دائیم سئل آخدارار

عاشیق سیروس بسدیر سؤزون

چال سازینی اوخو اؤزون

عیان ائیله، سؤزون دوزون

ائل عاشیقی، ائل آخدارار

• قوپوز قرن‌هاست از غیرت و وطن می‌خواند

کیانی ادامه می‌دهد: در آذربایجان، قرن‌هاست صدای قوپوز با صداقت، محبت، وطن‌پرستی و مردانگی در قلب و گوش مردم جای گرفته است، اگر این ساز زبان داشت، به سراغ گذشتگان تاریخ می‌رفت، به سراغ مردمانی که جان خود را فدای کشورشان کردند و از وطن‌پرستی و مردانگی آنان روایت می‌کرد.

او اضافه می‌کند: ساز قوپوز اگر لب می گشود، از ادبیات، موسیقی، از کلاه مردان، روسری زنان، فرهنگ و پوشش ملی‌مان سخن می‌گفت و روایتگر سبک زندگی و هویت مردمان این سرزمین می‌شد.

این هنرمند موسیقی آشیقی تاکید می‌کند: اگر قوپوز زبان داشت، از مردمان سلحشور آذربایجان سخن می‌گفت، باید به فرهنگ گذشتگان بازگردیم و این سنت‌های زیبا را در میان مردم ترک‌زبان زنده کنیم.

• ساز آشیقی، روایت ماندگار قهرمانی آذربایجان است

کیانی می‌گوید: اگر ساز قوپوز تبریز زبان داشت، از دده قورقود سخن می‌گفت، از شخصیتی که نامش با ادبیات و فرهنگ عاشیقی گره خورده است و میراث آن همچنان در فرهنگ آذربایجان زنده است.

او ادامه می‌دهد: ساز قوپوز از شهریار شیرین‌سخن نیز می‌گفت، شاعری که نام تبریز را در کشور بلندآوازه کرد، تبریز با شهریارش سربلند است و شهریار نیز نام تبریز را در ادبیات ایران ماندگار کرده است.

این هنرمند موسیقی آشیقی می‌افزاید: ساز قوپوز از شمس تبریزی نیز سخن می‌گفت، از شخصیتی که نام تبریز را در تاریخ و فرهنگ جهان بلندآوازه کرد، تبریز برای مردم ترک‌زبان جهان جایگاهی ویژه دارد.

• کرونا ساز را از سینه گرفت

کیانی با اشاره به روزهای شیوع کرونا می‌گوید: من در سخت‌ترین روزهای کشورم در کنار مردم بودم، در سال ۱۳۹۸ که جهان با بیماری کرونا دست‌وپنجه نرم می‌کرد، وظیفه خود دانستم برای مردم آذربایجان کاری انجام دهم. او ادامه می‌دهد: از طریق فضای مجازی، روان‌شناسان را به برنامه‌های زنده دعوت می‌کردم تا مردم را از استرس و اضطراب دور کنند و هر روز حدود هشت ساعت برنامه زنده برگزار می‌کردم و حدود ۳۵ هزار نفر در این برنامه‌ها حضور داشتند.

این هنرمند موسیقی آشیقی می‌افزاید: مردم ساعت‌ها به صحبت‌های ما گوش می‌دادند و تلاش می‌کردیم در آن روزهای دشوار، گذر زمان را برای آنان آسان‌تر کنیم، در دوران کرونا، ساز ما به جای سینه‌مان روی زمین بود، اما ما آشیق‌ها در سخت‌ترین و بحرانی‌ترین شرایط کشور تلاش کردیم تکیه‌گاه مردم باشیم؛ همان مردمی که همیشه تکیه‌گاه هنرمندان بوده‌اند.

• قوپوز، صدای حقیقت است

کیانی می‌گوید: صدای ساز آذربایجان هرگز خاموش نمی‌شود، چراکه صدای ساز این سرزمین، صدای حقیقت است و حقیقت در دل مردم جای دارد و ساز ما صدای ادبیات ماست و اگر به میان مردم آذربایجان بروید، زمزمه‌ای از این فرهنگ را خواهید شنید.

گل گل سندن خبر آلیم

سلیماندان قالان دونیا

اولین گول کیمی آچیر

آخیریندا سولان دونیا

او ادامه می‌دهد: صدای ساز قوپوز از نسل‌های گذشته به ما رسیده و هرگز خاموش نخواهد شد و ضرورت دارد عاشیق از حق و حقیقت سخن بگوید.

این هنرمند موسیقی آشیقی با اشاره به سخنان آشیق علعسگر می‌افزاید: اگر عاشیق معنای سخن و شعر خود را بداند، راه مستقیمی را که خداوند ترسیم کرده است، در پیش می‌گیرد و دلش برای مردم خودش می‌تپد.

صراط سوال قاباخدادیر

نه داماخدادیر دونیا

کلمه شهادت لازیم دیر

اؤلن وقتی دونیادا

توت اروجون، قیل نامازین

شوکور ائیله آللاها

آلدانما دونیا مالینا

قالاجاقدیر دونیادا

• آشیق باید برای مردم قدم بردارد

کیانی تصریح می‌کند: من دوست دارم در هر جای کشورم اگر کسی گرفتار بیماری، مشکلات مالی یا گرفتاری دیگری شده باشد، در حد توانم به او کمک کنم و تلاش می‌کنم با کمک خیران قدمی برای حل مشکلات مردم بردارم تا بتوانیم روزهای خوشی را برای محرومان رقم بزنیم.

او می‌گوید: یکی از وظایف اصلی آشیق، وطن‌پرستی است، آذربایجان سرزمین مادری ماست و ایران کشور ماست، آشیق نمی‌تواند نسبت به سرنوشت مردم و کشورش بی‌تفاوت باشد.

• در زمان تهدید دشمن ساز قوپوز باید بیدار باشد

این هنرمند موسیقی عاشیقی ادامه می‌دهد: در حال حاضر کشورهای غربی به سمت ایران یورش آورده‌اند، چراکه دوست ندارند تمدن و سرزمین ما پیشرفت کند، در چنین شرایطی وظیفه آشیق این است که مسائل را برای مردم روشنگری کند، به مردمی که در شرایط سخت کشور زندگی می‌کنند آگاهی بدهد و آنان را از خواب غفلت بیدار کند. کیانی تاکید می‌کند: آشیق باید در روزهای سخت کنار مردم بایستد، هنر عاشیقی تنها برای سرگرمی نیست، بلکه این هنر می‌تواند زبان فرهنگ، هویت، وطن‌پرستی و مقاومت مردم باشد. او می‌گوید: برای عبور از روزهای بحرانی، شعری سروده‌ام.

من‌ قیلینجی، چک قیلیمدان

منکی قیساس آلاسیام

توپراقیما جان یاندیران

اوغوللارین آناسیام

چوخ آغیردیر، سؤزدور یوکوم

اورییمده بوکوم بوکوم

قاراداغدیر اصلی کؤکوم

تبریزی مین بالاسیام

سیروس یازدی بو یازینی

ائل ائشیتسین آوازیمی

یئتدی مین ایللیک سازیمی

سینم اوسته چالاسیام

این هنرمند موسیقی آشیقی اظهار می کند: ما ترک‌ها قدمتی طولانی در تاریخ، ادبیات و فرهنگ داریم و میراث بزرگی همچون دده قورقود در اختیار ماست که این داشته‌های تاریخی و فرهنگی سرمایه‌ای عظیم هستند و باید از آنها پاسداری کنیم.

کیانی ادامه می‌دهد: هیچ کشوری نمی‌تواند به خاک و هویت ما دست‌درازی کند، ما آشیق‌ها باید در میان همه اقوام ایرانی وحدت ایجاد کنیم، چراکه همه ما در کنار یکدیگر برای سربلندی ایران مسئولیت داریم.

او اضافه می‌کند: اگر ساز آشیقی زبان داشت، از وطن می‌گفت، از مردم می‌گفت، از مقاومت می‌گفت و از حقیقت دفاع می‌کرد، ساز باید صدای نسلی باشد که تاریخ و هویت خود را فراموش نکرده و در روزهای سخت، پای وطن ایستاده است.

آش گوزووی یاخشی تانی

بیردلی میداندی بورا

ایگینلرین دیاریدی

ظفرده اصلاندی بورا

وطنیمه کج باخانین

گوزلرینه قان بورا

بوتورپاغدان باج ورمیین

بیلکی ستارخاندی بورا

سنین دینین قان توکندی

اما مسلماندی بورا

بورا اودلار دیاریدی

باج وئرمه ریخ قولدورلارا

خائین لری خبیسلری

گونلرین ائدریخ قارا

دویوشلرده باش اولموشوق

ظالیمی چکدیریخ دارا

بو زیالی تورپاغیما

ناخلف وورانماز یارا

آذربایجان سرکرده دی

آنلاکی ایراندی بورا

سیروس دئیر اولوم اولسون

آرالیقی قاتانلارا

ساتقین دئین شیطان دئین

اوز تورپاغین ساتانلارا

تولکی دئیم چاققال دییم

دوشمانا یول آچانلارا

بوسوزلری من دئیرم

یوردونا داش آتانلارا

مقدس دی بو اولمکه میز

اسلام دی قورآندی بورا

مصاحبه: زهرا ناصران